Sąd karny orzekając w sprawie o przestępstwo z art. 178 a § 1 k.k., jest zobowiązany do orzeczenia wobec sprawcy przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, a zatem przy stężeniu alkoholu lub środka odurzającego przekraczającego 0,5 promila we krwi lub 0,25 mg w 1 dm3 wydychanego powietrza, środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych albo pojazdów określonych kategorii, na okres wynoszący minimum 3 lata.
Powyższa regulacja wynika bezpośrednio z art. 42 § 2 k.k., który stanowi, że sąd orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177.
Na skutek wydania wyroku skazującego, prowadzący pojazd w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, traci zatem realną możliwość prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych lub pojazdów określonych kategorii, na czas określony w orzeczeniu sądu karnego.
Czy jest możliwość skrócenia okresu zastosowanego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych lub pojazdów określonych kategorii?
Ustawodawca przewidział taką możliwość dla osób skazanych za przestępstwo z art. 178 a § 1 k.k.
Rozwiązaniem powyższego problemu jest art. 182a k.k.w. – Jeżeli zakaz prowadzenia pojazdów był wykonywany przez okres co najmniej połowy orzeczonego wymiaru, a w przypadku zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego na podstawie art. 42 § 3 lub 4 Kodeksu karnego przez okres co najmniej 10 lat, sąd może orzec o dalszym wykonywaniu tego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową, o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 110, 284, 568, 695, 1087 i 1517), jeżeli postawa, właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz zachowanie w okresie wykonywania środka karnego uzasadniają przekonanie, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę nie zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Przepis art. 182 § 1 stosuje się odpowiednio.
Istotną zatem dla Ciebie informacją jest, że przy upływie połowy okresu, na który został na Ciebie nałożony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych albo pojazdów określonego rodzaju, możesz wnioskować o zmianę sposobu wykonywania powyższego środka karnego.
Dla przykładu:
Jan Kowalski został uznany przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, winnym przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., w związku z czym, sąd orzekł wobec Jana Kowalskiego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Powyższy wyrok został wydany w dniu 21 lutego 2020 roku. Jan Kowalski nie wnosił od powyższego wyroku środka zaskarżenia. Wyrok skazujący uprawomocnił się w dniu 28 lutego 2020 roku.
Janowi Kowalskiemu nie zostało wcześniej zatrzymane prawo jazdy.
W przywołanym powyżej przykładzie, Jan Kowalski może złożyć wniosek z art. 182a § 1 k.k.w. najwcześniej po upływie 1,5 roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego w jego sprawie, a zatem w dniu 29 sierpnia 2021 roku.
Co jest dla Ciebie istotne – okres trwania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jest liczony od dnia rzeczywistego zatrzymania prawa jazdy przez organy ścigania i właściwego starostę.
Dla przykładu:
Jan Kowalski został uznany przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, winnym przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., w związku z czym, sąd orzekł wobec Jana Kowalskiego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Powyższy wyrok został wydany w dniu 21 lutego 2020 roku. Prawo jazdy zostało zatrzymane Janowi Kowalskiemu w dniu zdarzenia, tj. w dniu 1 marca 2019 roku i do chwili wydania powyższego wyroku, postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy nie zostało uchylone lub zmienione. Jan Kowalski nie wnosił od powyższego wyroku środka zaskarżenia. Wyrok skazujący uprawomocnił się w dniu 28 lutego 2020 roku.
W powyższej sytuacji, środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, biegnie w rzeczywistości od dnia 1 marca 2019 roku. Tym samym, Jan Kowalski może złożyć wniosek o zmianę sposobu wykonywania środka karnego najwcześniej już w dniu 1 września 2020 roku.
Wymóg spełnienia przesłanek warunkujących zmianę sposobu wykonywania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych
Sporządzając wniosek z art. 182a § 1 k.k.w. osoba skazana musi spełnić poniższe warunki:
- upływ połowy czasu, na jaki został orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych lub pojazdów określonego rodzaju;
- postawa, właściwości i warunki osobiste skazanego oraz jego zachowanie w okresie wykonywania środka karnego uzasadniają przekonanie, że prowadzenie pojazdu przez tą osobę nie zagraża bezpieczeństwu w komunikacji.
Pierwsza z przesłanek została wyjaśniona powyżej. A co z drugą przesłanką?
Dla spełnienia drugiej z przesłanek, wymienionych w art. 182a § 1 k.k.w., skazany musi wykazać, że w okresie trwania niniejszego środka karnego nie popełnił ponownego przestępstwa, nie popełnił wykroczenia drogowego, jak również nie prowadził pojazdu mechanicznego, mimo trwania środka karnego, a które to skutkowałoby wszczęciem wobec niego postępowania z art. 244 k.k. (naruszenie zakazu sądowego).
Dodatkowym atutem byłoby wykazanie przez skazanego, że prowadzenie pojazdu mechanicznego jest przez niego niezbędne dla realizacji obowiązków służbowych i zawodowych, jak również jest niezbędne w zakresie jego życia rodzinnego.
Na czym polega zmiana sposobu wykonywania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych?
Sąd karny, uwzględniając wniosek skazanego, postanawia, że przez pozostały okres trwania nałożonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych lub pojazdów określonego rodzaju, środek ten będzie dotyczył tylko i wyłącznie pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową.
W powołanym powyżej przykładzie, uwzględniając wniosek Jana Kowalskiego, sąd karny pozwoliłby mu na prowadzenie pojazdów, w których zostałaby zamontowana blokada alkoholowa, która przy stwierdzeniu, że osoba mająca zamiar prowadzić pojazd mechaniczny, znajduje się pod wpływem alkoholu lub w stanie nietrzeźwości, nie pozwoli na uruchomienie silnika pojazdu.
