Artykuł 43la § 1 k.k.w. wskazuje, że sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli zostały spełnione łącznie następujące warunki:
- wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą jednego roku i 6 miesięcy, a nie zachodzą warunki przewidziane w art. 64 recydywa podstawowa i wielokrotna § 2 Kodeksu karnego;
- jest to wystarczające do osiągnięcia celów kary;
- skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;
- osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę, o której mowa w art. 43h wykonywanie kary w systemie dozoru elektronicznego § 3;
- odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie warunki techniczne, o których mowa w art. 43h wykonywanie kary w systemie dozoru elektronicznego § 1.
Co zatem zrobić, kiedy zostaniesz skazany na karę pozbawienia wolności, której wymiar nie przekracza 1,5 roku?
Po pierwsze – musisz posiadać stałe miejsce pobytu – we wniosku o wydanie zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, tzw. SDE, musisz wskazać, w jakim miejscu będziesz stale przebywać i gdzie będzie realizowana przez Ciebie kara pozbawienia wolności;
Po drugie – pełnoletnie osoby, które z Tobą wspólnie zamieszkują, muszą złożyć pisemne oświadczenie, że wyrażają zgodę, aby odbywał karę pozbawienia wolności w swoim miejscu zamieszkania w systemie dozoru elektronicznego;
Po trzecie – zostaną sprawdzone warunki techniczne systemu dozoru elektronicznego – Służba Więzienna pojawi się w Twoim miejscu zamieszkania i zweryfikuje, czy jest możliwym zainstalowanie urządzenia nadający sygnał, a zatem umożliwiający kontrolę nad Twoim miejscem pobytu w czasie rzeczywistym;
Po czwarte – w Twoim miejscu zamieszkania zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy – kurator na polecenie sądu penitencjarnego będzie weryfikował jaką posiadasz opinię w najbliższym otoczeniu i czy uwzględnienie wniosku o zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego;
Po piąte – sąd penitencjarny zwróci się o Twoją kartę karną, na której będą uwzględnione wszystkie wyroki karne, które zostały wobec Ciebie wydane oraz zasądzone i wykonane kary;
Po szóste – jeżeli wniosek został złożony w trakcie Twojego pobytu w Zakładzie Karnym, sąd penitencjarny będzie wnioskował o wydanie w Twojej sprawie opinii przez dyrektora lub wychowawcę w Zakładzie Karnym – taka opinia będzie uwzględniać Twoje aktualne zachowanie w Zakładzie Karnym, z uwzględnieniem wszystkich nagród lub kar dyscyplinarnych, fakt podjęcia pracy zarobkowej w ramach Zakładu Karnego, realizowanie programów oddziaływania indywidualnego.
Dla przykładu:
Jan Kowalski został skazany przez Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, w wymiarze 1 roku. Jan Kowalski nie był wcześniej karany. Obecnie, z uwagi na pandemię COVID-19 jest jedynym żywicielem rodziny, a w najbliższym otoczeniu posiada pozytywną opinię. Jan Kowalski posiada pisemne oświadczenie swojej małżonki oraz swoich rodziców, z którymi wspólnie zamieszkuje, że wyrażają oni zgodę, aby odbywał on karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, w swoim dotychczasowym miejscu zamieszkania. Służba Więzienna przeprowadzając wywiad techniczny wskazała, że są spełnione wszystkie warunki techniczne do realizowania dozoru elektronicznego.
Jakie okoliczności mają istotne znaczenie dla uwzględnienia przez sąd penitencjarny przedmiotowego wniosku?
Istotne dla Ciebie są wnioski, jakie będą płynąć z wywiadu środowiskowego oraz opinii z Zakładu Karnego, jeżeli taka opinia zostanie sporządzona. Jeżeli wnioski będą pozytywne oraz będą wskazywać na pozytywną prognozę kryminologiczną wobec Ciebie, istnieje większa szansa, że sąd penitencjarny uwzględni wniosek o wydanie zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego.
Wpływ na decyzję sądu penitencjarnego ma także Twoja sytuacja osobista – jeżeli jesteś jedynym żywicielem rodziny, posiadasz na utrzymaniu małoletnie dzieci, posiadasz zobowiązania finansowe, które musisz regularnie spłacać, byłeś wcześniej osobą niekaraną, to sąd penitencjarny z dużym prawdopodobieństwem w sposób przychylny odniesie się do złożonego przez Ciebie wniosku.
Podkreślić należy, że nawet poprzednie skazanie, nie wyłącza możliwości wydania zezwolenia na odbycie przez Ciebie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, pod warunkiem, że aktualne skazanie nie zostało popełnione w warunkach recydywy pojedynczej lub wielokrotnej (art. 64 k.k.). Sąd penitencjarny powinien bowiem w szczególności uwzględnić Twoją aktualną sytuację i Twoje nastawienie do popełnionego przestępstwa, którego dotyczy skazanie.
Co jest dla Ciebie istotne – nawet jeżeli kara pozbawienia wolności, która jest w trakcie wykonywania w systemie dozoru elektronicznego, została objęta wyrokiem łącznym, sąd penitencjarny z urzędu uchyla zezwolenie na odbycie tej kary w systemie SDE. Jednakże, powyższe nie stoi na przeszkodzie, aby sąd orzekając o wyroku łącznym, jednocześnie zezwolił na odbycie kary pozbawienia wolności, objętej już wyrokiem łącznym, w systemie dozoru elektronicznego.
Nadto, niezwykle istotnym dla osób pracujących jest okoliczność, że sąd penitencjarny może umożliwić takiemu skazanemu realizowanie pracy zarobkowej w okresie wykonywania kary pozbawienia wolności – sąd penitencjarny zatem w postanowieniu o zezwoleniu na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie SDE, określa przedziały czasowe w ciągu doby w trakcie tygodnia, kiedy skazany może oddalić się z miejsca zamieszkania – jeżeli ten okres w ciągu doby nie będzie przekraczał 12 godzin.
Na powyższą możliwość wprost wskazuje art. 43na k.k.w. – Obowiązek określony w art. 43n obowiązki dozorowanego elektronicznie § 2 pkt 1 obejmuje pozostawanie skazanego w miejscu stałego pobytu lub w innym wskazanym miejscu w wyznaczonym czasie. Sąd penitencjarny określa przedziały czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia, w których skazany ma prawo się oddalić z miejsca stałego pobytu lub innego wskazanego miejsca na okres nieprzekraczający 12 godzin dziennie, w szczególności w celu:
- świadczenia pracy;
- wykonywania praktyk religijnych lub korzystania z posług religijnych;
- sprawowania opieki nad osobą małoletnią, osobą niedołężną lub chorą;
- kształcenia i samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej;
- korzystania z urządzeń lub zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych;
- komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem oraz wybranym przez siebie przedstawicielem, o którym mowa w art. 42 przedstawiciel skazanego;
- komunikowania się z podmiotami, o których mowa w art. 38 podmioty współdziałające w wykonywaniu orzeczeń sądowych § 1;
- utrzymywania więzi z rodziną lub innymi bliskimi osobami;
- korzystania z opieki medycznej lub udziału w terapii;
- dokonania niezbędnych zakupów.
Dla przykładu:
Janowi Kowalskiemu, sąd penitencjarny udzielił zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku w systemie dozoru elektronicznego. Jednocześnie, Jan Kowalski przedstawił sądowi penitencjarnemu zaświadczenie, z którego wynika, że jest zatrudniony w spółce AMZ sp. z o.o. z siedzibą w Jeleniej Górze na stanowisku mechanika samochodowego, w związku z czym wniósł o umożliwienie mu w trakcie wykonywania kary pozbawienia wolności na realizowanie obowiązków służbowych, zwłaszcza, że jest jedynym żywicielem rodziny i ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem dziecka z pierwszego małżeństwa. Sąd penitencjarny w postanowieniu o udzieleniu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku w systemie dozoru elektronicznego określił, że Jan Kowalski może oddalić z miejsca swojego stałego miejsca pobytu w okresie od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00-15.00, celem świadczenia pracy oraz w sobotę w godzinach od 10.00-13.00, celem dokonania niezbędnych zakupów.
Co zrobić, jeżeli sąd penitencjarny odmówił Ci udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego?
Właściwym sądem penitencjarnym jest Sąd Okręgowy, w którym okręgu znajduje się skazany lub w którego okręgu znajduje się sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji. Zasadą jest, że wniosek o udzielenie zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności, winien być rozpoznany przez sąd penitencjarny w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku – w praktyce, niestety powyższy termin, niejednokrotnie się wydłuża do nawet 3 miesięcy.
Jeżeli Sąd Okręgowy – sąd penitencjarny – odmówi Ci udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, przysługuje Ci możliwość złożenia zażalenia od takiego postanowienia sądu penitencjarnego, w ciągu 7 dni od dnia ogłoszenia takiego postanowienia (jeżeli byłeś obecny na jego ogłoszeniu) lub od dnia doręczenia Ci odpisu takiego postanowienia (jeżeli nie byłeś obecny na ogłoszeniu).
Zażalenie wnosi się za pośrednictwem Sądu Okręgowego do właściwego Sądu Apelacyjnego, który rozpoznaje wniesione zażalenie.
Jeżeli Sąd II instancji nie uwzględni Twojego zażalenia, możesz złożyć ponownie wniosek o udzielenie zezwolenia na wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, po upływie 3 miesięcy od dnia wydania przez sąd penitencjarny postanowienia o odmowie udzielenia zezwolenia.
Złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jest bezpłatne.
