Artykuł 77 § 1 k.k. wskazuje, że skazanego na karę pozbawienia wolności sąd może warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary tylko wówczas, gdy jego postawa, właściwości i warunki osobiste, okoliczności popełnienia przestępstwa oraz zachowanie po jego popełnieniu i w czasie odbywania kary uzasadniają przekonanie, że skazany po zwolnieniu będzie stosował się do orzeczonego środka karnego lub zabezpieczającego i przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa.
Jednocześnie, art. 78 k.k., Skazanego można warunkowo zwolnić po odbyciu co najmniej połowy kary.
Co musisz zatem wiedzieć, aby ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności?
Po pierwsze – wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie możesz złożyć dopiero po upływie połowy wymiaru czasu kary, która została wobec Ciebie orzeczona.
Dla przykładu:
Jan Kowalski został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania na okres 3 lat. Karę rozpoczął odbywać w dniu 1 marca 2020 roku w Zakładzie Karnym. Wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie może złożyć najwcześniej z dniem 1 sierpnia 2021 roku, a zatem po upływie 1,5 roku od dnia rozpoczęcia wykonywania kary pozbawienia wolności.
Ważne!! Sąd wymierzając karę oskarżonemu, w wyroku może wskazać, że będzie on mógł się ubiegać o warunkowe przedterminowe w okresie przekraczającym połowę okresu wymierzonej kary – tu w zależności od charakteru przestępstwa, okoliczności popełnienia przestępstwa, postawy samego sprawcy, jego zachowania przed, jak i po popełnieniu przestępstwa.
Dla przykładu:
Jan Kowalski został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania na okres 15 lat. Równocześnie w wyroku, Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy wskazał, że Jan Kowalski będzie mógł ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie po odbyciu co najmniej 10 lat kary pozbawienia wolności, na co miały wpływ okoliczności popełnienia przez Jana Kowalskiego przestępstwa. Karę rozpoczął odbywać w dniu 1 marca 2020 roku w Zakładzie Karnym. Wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie może złożyć najwcześniej z dniem 1 marca 2030 roku, a zatem po upływie 10 lat od dnia rozpoczęcia wykonywania kary pozbawienia wolności.
Po drugie – Kodeks Karny przewiduje różne terminy ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary w przypadku skazania sprawcy przestępstwa w warunkach recydywy oraz skazanego na 25 lat pozbawienia wolności i dożywotniego pozbawienia wolności:
1. w przypadku skazania w warunkach art. 64 § 1 k.k. (recydywa pojedyncza) – wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie może zostać złożony dopiero po odbyciu ⅔ kary;
2. w przypadku skazania w warunkach art. 64 § 2 k.k. (recydywa wielokrotna, multirecydywa) – wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie może zostać złożony dopiero po odbyciu 3/4 kary;
3. w przypadku skazania na karę 25 lat pozbawienia wolności – wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie może zostać złożony dopiero po odbyciu 15 lat kary,
4. w przypadku skazania na karę dożywotniego pozbawienia wolności – wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie może zostać złożony dopiero po odbyciu 15 lat kary.
Po trzecie – pozostały czas jaki pozostał do odbycia przez Ciebie kary pozbawienia wolności, zostanie zamieniony na tzw. “okres próby” – ten okres nie może być krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 5 lat. W przypadku skazania w warunkach recydywy wielokrotnej, minimalny czas “okresu próby” wydłuża się proporcjonalnie do 3 lat, a w przypadku skazania na 25 lat pozbawienia wolności lub dożywotnie pozbawienie wolności – do 10 lat.
Po czwarte – w tym też okresie sąd penitencjarny zazwyczaj oddaje sprawcę pod dozór kuratora, który weryfikuje, czy przestrzega on porządku prawnego i nie narusza przepisów Kodeksu Karnego. W razie stwierdzenia, że sprawca popełnił nowe przestępstwo umyślne lub ponownie popełni przestępstwo umyślne z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej na szkodę osoby najbliższej (za które to przestępstwo został uprzednio skazany) – kurator zawiadamia o tym fakcie sąd penitencjarny, który obligatoryjnie odwołuje warunkowe przedterminowe zwolnienie.
Po piąte – dodatkowo, jeżeli w trakcie “okresu próby” w inny sposób będziesz w sposób rażący naruszał porządek prawny lub popełnisz inne przestępstwo, chociażby nieumyślnie, jak również z wywiadu kuratora będzie wynikało, że nie stosujesz się do nałożonych na Ciebie obowiązków – sąd penitencjarny może odwołać warunkowe przedterminowe zwolnienie.
Po szóste – w razie uwzględnienia wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie, sąd penitencjarny oprócz nałożenia na Ciebie dozoru kuratora, może zobowiązać Cię do naprawienia szkody – jeżeli popełnione przez Ciebie przestępstwo wiązało się z wyrządzeniem szkody w majątku osoby pokrzywdzonej i taka szkoda do chwili obecnej nie została naprawiona – jeżeli w “okresie próby” obowiązek taki nie zostanie wykonany, sąd penitencjarny, na wniosek kuratora, może odwołać warunkowe przedterminowe zwolnienie.
Po siódme – sąd penitencjarny będzie wnioskował o wydanie w Twojej sprawie opinii przez dyrektora lub wychowawcę w Zakładzie Karnym – taka opinia będzie uwzględniać Twoje aktualne zachowanie w Zakładzie Karnym, z uwzględnieniem wszystkich nagród lub kar dyscyplinarnych, fakt podjęcia pracy zarobkowej w ramach Zakładu Karnego, realizowanie programów oddziaływania indywidualnego, a które to okoliczności mają wpływ na ocenę samego wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie.
Dla przykładu:
Jan Kowalski został skazany przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, w wymiarze 5 lat. Jan Kowalski, po upływie 2,5 roku od dnia rozpoczęcia wykonywania kary pozbawienia wolności, złożył wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Z opinii Zakładu Karnego wynika, że w okresie odbywania kary, Jan Kowalski został 15-krotnie nagrodzony, nie był karany dyscyplinarnie oraz podjął zatrudnienie w warunkach Zakładu Karnego. Jednocześnie we wniosku, Jan Kowalski wskazał, że po opuszczeniu Zakładu Karnego podejmie pracę zarobkową jako kucharz w Restauracji “Pod Dzwonem”, gdzie pracował przed umieszczeniem go w Zakładzie Karnym, przedkładając promesę zatrudnienia od jego pracodawcy. Jan Kowalski posiada żonę oraz dwójkę małoletnich dzieci i jest jedynym żywicielem rodziny.
Jakie okoliczności mają istotne znaczenie dla uwzględnienia przez sąd penitencjarny przedmiotowego wniosku?
Istotne dla Ciebie są wnioski, jakie będą płynąć opinii z Zakładu Karnego. Jeżeli wnioski będą pozytywne oraz będą wskazywać na pozytywną prognozę kryminologiczną wobec Ciebie, istnieje większa szansa, że sąd penitencjarny uwzględni wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary.
Dodatkowo, przy rozpoznaniu niniejszego wniosku, sąd penitencjarny będzie brał pod uwagę Twoją sytuację osobistą, rodzinną i zawodową – jeżeli jesteś jedynym żywicielem rodziny, posiadasz na utrzymaniu małoletnie dzieci, posiadasz zobowiązania finansowe, które musisz regularnie spłacać, byłeś wcześniej osobą niekaraną, to sąd penitencjarny z dużym prawdopodobieństwem w sposób przychylny odniesie się do złożonego przez Ciebie wniosku.
Istotne znaczenie będzie miała także Twoja postawa w toku prowadzonego postępowania karnego, a zatem Twoje zachowanie zarówno przed jak i popełnieniu przestępstwa.
Uznanie kary za odbytą
Co jest dla Ciebie ważne, to po odbyciu “okresu próby” i w ciągu 6 miesięcy od dnia jej zakończenia, nie zostało wobec Ciebie odwołane warunkowe przedterminowe zwolnienie – wówczas sąd penitencjarny uzna Twoją karę za odbytą w całości.
Pamiętaj! W przypadku odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia, czas, przez który przebywałeś na wolności, nie będzie się zaliczał do okresu kary pozbawienia wolności.
Co zrobić, jeżeli sąd penitencjarny odmówił Ci warunkowego przedterminowego zwolnienia?
Właściwym sądem penitencjarnym jest Sąd Okręgowy, w którym okręgu znajduje się skazany lub w którego okręgu znajduje się sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji.
Jeżeli Sąd Okręgowy – sąd penitencjarny – odmówi Ci warunkowego przedterminowego zwolnienia, jak również w przypadku odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia, przysługuje Ci możliwość złożenia zażalenia od takiego postanowienia sądu penitencjarnego, w ciągu 7 dni od dnia ogłoszenia takiego postanowienia (jeżeli byłeś obecny na jego ogłoszeniu) lub od dnia doręczenia Ci odpisu takiego postanowienia (jeżeli nie byłeś obecny na ogłoszeniu). Takie zażalenie powinno zostać rozpoznane w ciągu 14 dni.
Zażalenie wnosi się za pośrednictwem Sądu Okręgowego do właściwego Sądu Apelacyjnego, który rozpoznaje wniesione zażalenie.
Jeżeli Sąd II instancji nie uwzględni Twojego zażalenia, możesz złożyć ponownie wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie, nie wcześniej niż po odbyciu 1 roku pozbawienia wolności, po ponownym osadzeniu w Zakładzie Karnym, a w przypadku kary 25 lat pozbawienia wolności o dożywotniego pozbawienia wolności – co najmniej 5 lat.
Złożenie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie jest odpłatny – opłata za niniejszy wniosek wynosi 45,00 zł – zawsze możesz jednak starać się o zwolnienie od kosztów sądowych w danej sprawie, z uwagi na brak posiadanych środków pieniężnych.
